Pomnik „Porozumienia Jastrzębskiego” w Jastrzębiu Zdroju

Miejscowość:
Jastrzębie-Zdrój
Odsłuchaj tekst
Dodaj do planera

Znajdujący się przed Kopalnią Węgla Kamiennego "Borynia-Zofiówka" w Jastrzębiu Zdroju pomnik upamiętnia Porozumienie Jastrzębskie z 3 września 1980 r., będące fragmentem tzw. Porozumień Sierpniowych, zawartych między władzami PRL a społeczeństwem. Pomnik "Porozumienia Jastrzębskiego" wybudowano spontanicznie i odsłonięto w pierwszą rocznicę zawarcia porozumienia. Jego autorem był górnik Joachim Paruzel. Niedługo później, w stanie wojennym, władze PRL dokonały brutalnej pacyfikacji strajkującej kopalni.

Porozumienie Jastrzębskie

„Porozumienie Jastrzębskie” 3 września 1980 r. podpisane zostało przez Komisję Rządową oraz Prezydium Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego, którego przewodniczącym był Jarosław Sienkiewicz. Strajkujący górnicy do słynnych 21 postulatów wysuniętych przez załogi zakładów Wybrzeża dołączyli własne, dotyczące spraw płacowych, socjalno-bytowych oraz związanych z organizacją pracy. Władze zaakceptowały wówczas m.in. postulat wprowadzenia wolnych sobót i niedziel, zaliczenie pylicy płuc do chorób zawodowych, a także poprawę zaopatrzenia sklepów - co miało niebagatelne znaczenie w wadliwie działającej, centralnie sterowanej gospodarce PRL.

Porozumienia Sierpniowe

Na mocy porozumień przedstawiciele władz oraz załogi czuwać mieli nad realizacją postanowień i dopilnować, by nie stosowano wobec strajkujących górników jakichkolwiek represji. Porozumienia te należały do czterech, zawartych w sierpniu i wrześniu 1980, zwanych później Porozumieniami Sierpniowymi. Wydarzenia te miały niebagatelne znaczenie moralne dla społeczeństwa, które żyjąc w niesuwerennym kraju, pod rządami partii komunistycznej, po raz kolejny upomniało się o swoje prawa.

Narodowy zryw

Jednym z impulsów do tych wydarzeń był wybór papieża Jana Pawła II w 1978 roku. Latem 1980 rozpoczął się niespotykany na dotychczasową skalę ruch społeczny, którego symbolem była rejestracja związku zawodowego „Solidarność”. Kilkunastomiesięczny okres względnej wolności związany był choćby ze złagodzeniem cenzury oraz ograniczeniem represji komunistycznego reżimu. Choć okres ten zakończył się 13 grudnia 1981 roku wprowadzeniem stanu wojennego, to ówczesny narodowy zryw stanowił jedno z ogniw długiego łańcucha wydarzeń, których finałem był upadek komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej.

Władze PRL

O tym, jak władze PRL w istocie podchodziły do porozumień ze społeczeństwem, mogą świadczyć wydarzenia mające miejsce na terenie tutejszej kopalni po wprowadzeniu stanu wojennego. Wówczas, nocą 13 grudnia, na wieść o aresztowaniach członków „Solidarności”, część z nich - pozostająca na wolności - ukryła się w kopalni, której załoga rozpoczęła strajk okupacyjny. 15 grudnia 1981 doszło do pacyfikacji zakładu przez siły milicji i wojska, które dokonywały kilkakrotnych ataków na bramy przy pomocy czołgów.

Kopalnia „Manifest Lipcowy” była pierwszym z miejsc, w których władza użyła wówczas przeciw robotnikom ostrej amunicji. O perfidii i okrucieństwie władz PRL świadczyć może fakt utrudniania dostępu do rannych przybyłemu na miejsce pogotowiu oraz próby tuszowania sprawy: skonfiskowanie przez funkcjonariuszy SB kul wyjętych z ran górników.

Wirtualne wycieczki
Wyświetlenia:  324
Lokalizacja:

Ul. Rybnicka
44-335 Jastrzębie-Zdrój
Gmina: Jastrzębie-Zdrój
Powiat: Jastrzębie-Zdrój


Region turystyczny: 
Kraina Górnej Odry
Lokalizacja: 
W mieście
Kategoria: 
Dziedzictwo kulturowe


Dostępność Całoroczny
Twoja ocena:
Ocena: 0.0 (Oddano 0 głosy)
POI
Informacja turystyczna 
Aktywnie 
Dziedzictwo kulturowe 
Przyroda 
Biuro podróży 
Gastronomia 
Nocleg 
Oferta turystyczna 
Rozrywka 
Wypożyczalnia 
Zdrowie i uroda 
Centra kongresowo wystawiennicze 
Trasa
Trasa
Szlak znakowany
Pliki dźwiękowe
Wydarzenia w pobliżu
Rybnik
2026-10-09
15.69 km
✿ Otwarte Spotkania Śpiewacze ✿ Terminy spotkań: 25.09 | 17:00 | Teatr Ziemi Rybnickiej - Galeria Oblicza 09.10 | 17:00 | Halo! Rybnik 13.11 | 17:00 | Halo! Rybnik 11.12 | 17:00 | Halo! Rybnik 08.01 | 17:00 | Halo! Rybnik
Rybnik
2026-11-29
15.69 km
Prezenty mikołajkowe – warsztaty kreatywne z Czesławą Brańską. Mikołajki coraz bliżej, a wraz z nimi czas drobnych upominków, miłych gestów i niespodzianek! Podczas najbliższych warsztatów z Czesławą Brańską przygotujemy się na tę wyjątkową okazję, tworząc własnoręcznie małe prezenty mikołajkowe. Bo przecież te wykonane od serca, z odrobiną wyobraźni i kreatywności, potrafią sprawić najwięcej radości.
Rybnik
2026-11-17
15.69 km
Bezpłatne zajęcia oddechowo-relaksacyjne dla wszystkich! ❀❀❀ Co będziemy robić? ❀ ćwiczenia oddechowe, zwłaszcza przepony i toru przeponowo-brzusznego, ❀ prosta gimnastyka dla każdego. Proponowane ćwiczenia opierają się na pracy z wyobraźnią i korzystają z różnych gadżetów dostępnych dla każdego, ❀ elementy jogi śmiechu - regularny śmiech dotlenia organizm, usuwa toksyny, wyzwala hormony szczęścia, czyli endorfiny i wzmacnia odporność. Spotkanie zakończone relaksacją dźwiękową. Prosimy o zabranie swoich mat i wody do picia. ❀❀❀
Rybnik
2026-11-19
15.69 km
Legalne sposoby na wykręcenie jak najlepszego wyniku na maturze! Zapraszamy na spotkanie 19 listopada 2026, godz. 18:00 w halo! Rybnik Matura z matematyki budzi lęk, ale większość punktów da się zdobyć dzięki dobrej strategii, a nie geniuszowi. Pokażę, za co egzaminator naprawdę przyznaje punkty i jak zapisywać rozwiązania, żeby nie tracić ich na drobiazgach. Omówię najczęstsze błędy maturzystów, sposoby na gospodarowanie czasem podczas egzaminu oraz to, jak mądrze powtarzać materiał w ostatnich miesiącach przed maturą. Wynik na maturze to w dużej mierze kwestia nawyków, które każdy może wypracować. Prowadzenie: Wojciech Mocek, ekspert egzaminacyjny.
Rybnik
2026-11-23
15.69 km
Między cieniem a światłem – tam, gdzie kolor spotyka się z emocjami, a natura staje się inspiracją do artystycznych poszukiwań. Zapraszamy do halo! Rybnik na wernisaż wystawy Patrycji Wawoczny. To będzie okazja, by zanurzyć się w świecie abstrakcyjnego malarstwa, spojrzeć na obrazy z własnej perspektywy i odkryć, co w nas poruszają. Bo przecież każdy widzi kolory trochę inaczej, a jeden obraz może opowiedzieć wiele historii. A na gości wernisażu czeka również mała niespodzianka…
W pobliżu
Jastrzębie-Zdrój
2.20 km
Pogoda
Katowice
Zakwaterowanie w pobliżu
Jastrzębie-Zdrój
3.90 km
Jastrzębie-Zdrój
3.90 km
Pawłowice
6.12 km
Warszowice
6.46 km
Pawłowice
8.24 km
Gastronomia w pobliżu
Jastrzębie-Zdrój
1.40 km
Jastrzębie-Zdrój
2.02 km
Jastrzębie-Zdrój
2.06 km
Jastrzębie-Zdrój
2.39 km
Jastrzębie-Zdrój
2.93 km